فردوسی در اول شاهنامه شعری دارد که جان کلام دربارۀ خداشناسی میباشد و  عجز انسان در برابر عظمت خالق را بیان میکند.                                                                       

بنام خداوند جان وخرد                                      کزین برتر اندیشه بر نگذرد

زنام ونشان وگمان برتر است                                نگارندۀ برشده، پیکرست

به ببینندگان ،آفریننده را                                       نبینی، مرنجان دو بیننده را

نیابد بدو نیز اندیشه راه                                          که او برتر از نام واز جایگاه

سخن هر چه زین گوهران بگذرد                           نباید بدو راه جان وخرد

ستودن نداند،کس او را چوهست                          میان بندگی را، ببایدت بست

خرد راوجان را، همی سنجد اوی                           در اندیشۀ سخته، کی گنجد اوی

بدین آلت رای وجان وزبان                                   ستود، آفریننده را کی توان

به هستیش باید که خستو شوی                                زگفتار بیهوده، یکسو شوی

توانا بود هر که دانا بود                                           زدانش دل پیر برنا بود

از این پرده برتر سخن گاه نیست                             زهستی مر اندیشه را، راه نیست

ویا مولوی در مثنوی اشاره می کند که

هر چه اندیشی، پذیر­ای فناست                              آنچه در اندیشه ناید، آن خداست

بر در این خانه گستاخی زچیست                           گر همی دانند کاندر خانه کیست؟

ودر جای دیگری در مثنوی معنوی مولوی به صورت زیبائی ناتوانی عقل انسان را به تصویر کشیده شده است که اگر ذره بخواهد کوه را بسنجد امکان پذیر نیست.(دفتر چهارم-ص545)

گر بیا ید ذره سنجد، کوه را                                بردرد زان کُه، ترازوش ای فتا

کز قیاس خود ترازو می تند                               مرد حق را در ترازو میکند

چون نگنجد او به میزانِ خرد                                پس ترازوی خرد را بردرد

امتحان همچون تصرّف، دان در او                       تو تصرّف بر چنان شاهی، مجو

چه تصّرف، کرد، خواهد نقشها                            بر چنان نقّاش بهر ابتلا

امتحانی گر بدانست و بدید                                 نی که هم نقاش آن بر وی کشید

و در دفتر چهارم (ص668)دربارۀ عاجز بودن عقل و خرد چنین آورده است

پیش بینی خرد تا گور بود                                   وآن صاحبدل به نفع صور بود

این خرد از گوی و خاکی نگذرد                        واین قدم عرصۀ عجایب نسپرد

زاین نظر واین عقل ناید جز دوار                          پس نظر بگذار و بگزین انتظار

از سخن گوئی مجوئید ارتفاع                              منتظر را به زگفتن استماع

منصبِ تعلیم، نوعِ شهوتست                                هر خیالی، شهوتی، در ره بُت است

گر به فضلش ،پی ببردی هر فضول                      کی فرستادی خدا، چندین رسول

عقل جزوی، همچو برق است و درخش               در درخشی، کی توان شد سوی رخش

نیست نور برق، بهرِ رهبری                                   بلکه، امر است ابر را که میگری

عقل رنجور آردش پیش طبیب                             لیک نبود در دوا، عقلش مصیب

گر همی جوئید ،دُرّ، پربها                                   اُدخلوا الا بیات من ابوابها

میزن، آن حلقۀ در و بر باب به ایست                   از سوی بام فلکتان، راه نیست

نیست حاجتتان بدین راه دراز                             خاکیی را داده ایم اسرار راز